تحلیل معماری نقوش هندسی و گره چینی در منبرهای مساجد قدیمی

تحلیل نقوش هندسی و گره چینی در منبرهای مساجد قدیمی

هدف از این پروژه تحلیل نقوش هندسی و گره چینی در منبرهای مساجد قدیمی می گیرد

مشخصات فایل

تعداد صفحات	46
حجم	4 کیلوبایت
فرمت فایل اصلی	doc
دسته بندی	معماری

توضیحات کامل

دانلود پروژه رشته معماری

تحلیل نقوش هندسی و گره چینی در منبرهای مساجد قدیمی

 

چکیده:

جایگاه ویژه منبر به عنوان نمادی فرهنگی از هنراسلامی، در برگزاری خطبه، ضرورت پژوهشی ژرف را ایجاب می کند. بخش عمده ای از تحقیقات انجام شده در باب منبرها، پیرامون تاریخ ساخت آن است و بخش کوتاه تری به ویژگی های زیبایی شناختی و نوع مصالح به کار رفته در آن پرداخته اند. در این میان، نیاز به بررسی نقوش اسلامی به کار رفته در منبرها، که مهم ترین پیام تصویری را به مخاطب القا می کند، خود را آشکار می سازد. این پژوهش بر آن است، تا با بررسی نقوش هندسی مورد استفاده بر روی منبرهای تاریخی مساجد شاخص اصفهان، به نوعی دسته بندی و گونه شناسی نقوش به کار رفته در این منبرها دست پیدا کند و میزان در هم آمیختگی این نقوش را با مفاهیم نمادین آشکار سازد. 

 

 

هدف از این پروژه  تحلیل نقوش هندسی و گره چینی در منبرهای مساجد قدیمی و تاریخی اصفهان می باشد.

  

 

کلیدواژه ها :

منبر

گره چینی

مسجد

نقوش هندسی

 

 

مقدمه :

منبر به عنوان فضایی خاص برای تشریح مبانی دینی، جایگاه ویژه‌ای را به خود اختصاص داده است. از آنجا که در دین اسلام تبیین مبانی دینی، بر پایه سخنرانی و ارتباط مستقیم با مردم (نماز جماعت) گذارده شده است،منبر واجد همان کارکرد اجتماعی- سیاسی است که از نقش الوهی نمادین آن جدا نیست و بررسی نقش منبر در تحقق این مهم آشکار می‌گردد. بر این اساس منبر نمادی از هنر اسلامی است. این پژوهش بر آن است تا این سمبل هنر اسلامی را بهتر شناسانده و ارزش‌های آن را آشکار کند. پرسش‌های قابل طرح در این حوزه را می‌توان بدین نحو بیان کرد: آیا بین هندسه نظری و عملی یا طرح و اجرا در نقوش گره چینی کار شده در منبرها، ارتباطی وجود دارد؟ و اینکه چگونه نقوش هندسی تکرار شونده، خود را در قالب مفاهیم نمادین ارایه می‌کنند. این پژوهش با روش بررسی تک به تک منبرها و نقوش گره چینی چوبی مورد استفاده در آن‌ها، از سویی، تلاش دارد به ارتباط بین طرح و اجرا در این نقوش دست یابد؛ همچنین در این پژوهش، منبرها و انواع نقوش گره چینی چوبی آن‌ها به نحو مقایسه‌ای بررسی و شناسایی و دسته بندی می‌شوند. از سویی دیگر، نه تنها به کاربرد دانش هندسه در طراحی و ساخت نقوش گره چینی منبرهای اسلامی پرداخته می‌شود، بلکه در هم آمیختگی این نقوش با مفاهیم نمادین آشکار می‌گردد. بر این اساس با شناسایی نقوش مورد استفاده بر روی منبر و وجوه اشتراک و افتراق آن با نمادها، روابط مغفولی از این دست در هنر اسلامی باید مورد بررسی قرار گیرد. 

 

منبر محل نشستن خطیب یا واعظ و برای بیان مسایل مذهبی است؛ این عنصر که در فرهنگ عامه از آن به نام تختی که دارای یک پله یا بیشتر باشد و بر آن خطیب یا واعظ می‌نشیند یاد شده است، نوعی صندلی است. صندلی یا همان کرسی به عنوان یک جایگاه پلکانی از قدیم در ایران معمول بوده و به مرور جایگزین تخت شده است که پس از چندی نمونه‌های چوبی آن به فرم متکامل‌تر درآمد و کم کم نام منبر، بر روی آن نهاده شد. نخستین نمونه منبر عبارت بوده است از جایگاهی که پیامبر اکرم (ص) در مسجد النبی در مدینه بر فراز آن برای مؤمنان موعظه می‌فرمودند. بر حسب بعضی از روایت‌ها این کرسی سه پله بوده که پیامبر اکرم بر سومین پله می‌نشست و پای خود را بر پله دوم می‌گذاشت (زکی 1366، 79). به عقیده بورکهارت در کتاب هنر اسلامی، دلیلی که باعث می‌شود یک مسجد، جامع باشد وجود همین منبر یا کرسی است (البته این نظریه مورد تایید همه اندیشمندان در این گستره نمی‌باشد). در سال‌های اولیه هجرت، منبرها از جمله وسایل مساجد جامعی شدند که در مراکز حکومتی ایالت‌ها بودند و حق برگزاری خطبه داشتند. در دوره‌های بعدتر منبر بخشی از وسایل هر مسجد شد، حتی مساجدی که مراسم نماز جمعه در آن برگزار نمی‌شد (پروچاسکا 1373، 36). منبر در مساجد جمعه سکویی است که از آن برای ایراد خطابه و اجرای مراسم ظهر جمعه استفاده می‌کنند. شکل منبر بدون در نظر گرفتن تزیینات و جزییات و مانند موقعیت آن در کنار محراب (همیشه سمت راست محراب)، از گذشته تاکنون تغییر اندکی کرده است (همان،37). 

 

منبر از یک پلکان و در بعضی موارد یک در برای محافظت از جان خطیب، با نشیمنی کوچک و گاهی یک آسمانه یا سقف کوچک در بالای آن شکل گرفته است. عنصر سقف در منبرهای کشورهای اسلامی دیگر مانند مصر و آفریقا بیشتر دیده می‌شود. پلکان در سمت نمازگزاران قرار دارد و مؤذن همیشه روی پله قرار می‌گیرد. بررسی گونه‌های منبرها نشانگر وجود عناصر مختلف از جمله سقف و گنبد بر روی آن، پایه، تارمی یا نرده، در و تزیینات آن، نشیمن و تزیینات دسته‌هایش است. منبرهای کشورهای اسلامی از تنوع زیادی برخوردارند، در عین حال که نقوش گوناگونی اعم از شکسته و گردان در آن‌ها بکار رفته است. این نقوش بیشتر تحت نام گره چینی چوبی مشهور هستند. اشکالی که در ترکیبات هندسی اسلامی در گره چینی به کار می‌رود هنر خاص ایرانیان است و اگرچه در برخی دیگر از کشورهای اسلامی نیز نمونه‌های فراوان از هنر گره چینی دیده می‌شود ولی تمام آن‌ها ریشه در هنر گره چینی ایران داشته و دارند (زمرشیدی 1374، 68) و یا به تعبیری در هنر ایرانی هویت متمایز یافته‌اند. نقوش شکسته در این پژوهش، نقوشی است که هندسی و تحت زوایا و قواعد خاصی ترسیم می‌شوند و بیشتر به نام گره یا گره چینی خوانده می‌شوند. گره چینی چوب از هنرهای ظریفی است که از زمان‌های بسیار کهن، در ایران رایج بوده و بر اساس شواهد و آثار موجود پیشینه این هنر در معماری ایران به دوران بسیار کهن باز می‌گردد. صنعت گره سازی به ترکیب حاصل از لقط ها (واحد کار گره سازی)، همان نقوشی که ابتدا به صورت دو بعدی و هندسی بر روی کاغذ ترسیم می‌شود. به واسطه آلات(واسطه) گفته می‌شود. گره از دو عنصر ساخته شده که به نام آلت و لقط مشهورند(آذرمهر.81.1374).

 

 لفظ آلت به معنی وسیله یا واسطه می‌باشد و باعث می‌شود گره‌ها دارای استحکام و ایستایی و در جای خود ثابت باشند. آلت به دو نوع آلت اصلی و آلت تبعی تقسیم می‌شود. آلت اصلی که در اصطلاح نجارها کلاف نیز گفته می‌شود، معمولاً به صورت چندضلعی است اما به شکل منحنی هم استفاده می‌شود. همچنین آلت اصلی هم خارج از گره و هم داخل گره به کار برده می‌شود. آلات تبعی می‌توانند صغیر یا کبیر باشند. آلت کبیر در اصطلاح گره چینان به استخوان بندی هم معروف است و بیشتر تیره گفته می‌شود. این آلت‌ها به صورت عمود بر هم(صلیبی شکل)، شعاعی و گاه به صورت اسلیمی بری، پارچه بری و گره سازی بر پایه شکل‌های گیاهی و منحنی، به صورت قطاعی از دایره و با انحناهای مختلف و در میان آلات اصلی ساخته می‌شوند(همان). آلات صغیر به آلت‌هایی گفته می‌شود که برای تشکیل لقط ها مورد نیاز هستند و جهت اتصال لقط ها به یکدیگر به کار می‌رود. آلت صغیر بیشتر نقش پیوند دادن لقط ها را دارد در حالیکه به عنوان پایه طرح گره چینی است و عامل ایستایی و ثبات کل گره است. لقط دومین عنصر تشکیل دهنده گره و در عربی به معنای تکه‌ای از یک چیز است. لقط به نوعی واحد کار گره سازی محسوب می‌شود. از ترکیب لقاط با هم و با آلات اصلی و تبعی است که نقش گره به وجود می آید.

 

 

فهرست مطالب

 

 نقوش هندسی و گره چینی

2-1-واژه ها و تعریف16 

2-2-تیپولوژی و مورفولوژی نقش های هندسی23                                                                       

2-2-1- گره : توپر - توخالی (پوک) – دستگردان – منظم – تند – کند23  

2-2-2- نام گذاری و ترسیم آلات و لقاط از دیدگاه اساتید گره سازی24

2-2-3- طریقه ترسیم گره‌ها از نظر اساتید گره سازی32

2-3- تحزیه و بررسی نقوش و گره های منبرهای مورد مطالعه36     

2-3-1- نقوش گره چینی بر روی بدنه و جناحین منبرها37               

2-3-2- نقوش گره چینی بر روی پله های منبرها38

2-3-3- نقوش گره چینی بر روی نشیمن منبرها40

2-3-4- نقوش گره چینی بر روی قسمت های دیگر منبرها41     

 

منابع

 

 

فهرست جدول ها

جدول (2-1) آلت های گره تند ، کند ، شل20               

جدول (2-2) نام گذاری آلات توسط غیاث الدین جمشید کاشانی25

جدول (2-3) تفاوت نام گذاری آلات نزد زمرشیدی و ماهرالنقش27

 

فهرست شکل‌ها

شکل (2-1) آلات شل ، کند ، تند23

شکل (2-2) گره ده تند32

شکل (2-3) روش ترسیم گره ده تند از نظر زمرشیدی34 

شکل (2-4) روش ترسیم گره ده تند از نظر شعرباف35   

شکل (2-5) طریقه ترسیم گره ده تند از نظر فرشته نژاد35

شکل (2-6) طریقه ترسیم گره از نظر لرزاده36   

شکل (2-7) طرح گره هشت مربع و سرمه دان37

شکل (2-8) طرح گره هشت و ماکو (یا زهره)37  

شکل (2-9) طرح دو نوع گره ده تند37   

شکل (2-10) طرح گره طبل اندر طبل38   

شکل (2-11) طرح گره کند طبل قناس38 

شکل (2-12) طرح گره هشت و چهارلنگه38

شکل (2-13) طرح گره شش39    

شکل (2-14) طرح گره ده تند39  

شکل (2-15) طرح گره کند طبل قناس39

شکل (2-16) طرح گره در پله های منبر مسجد حکیم40 

شکل (2-17) طرح گره ده تند در نشیمن منبرهای مساجد حکیم40     

آقانور ، جامع عتیق و سید                                                                            

شکل (2-18) طرح گره تند ده در منبر مسجد جامع عتیق41

(به صورت نقاشی)                                                       

شکل (2-19) طرح گره کند طبل قناس41

 

 

فهرست عکسها

عکس (2-1) گره چینی با شیشه18   

عکس (2-2) گره چینی پوک و گره چینی تو پر یا منبت19

عکس (2-3) اتصالات در گره چینی21

عکس (2-4) منبر مساجد حکیم و جامع عتیق37   

عکس (2-5) دو منبر مسجد جامع عتیق37

عکس (2-6) منبر مساجد سید و آقانور37               

عکس (2-7) گره طبل اندر طبل38

عکس (2-8) گره کند طبل قناس38

عکس (2-9) گره هشت و چهارلنگه38

عکس (2-10) گره شش39                                         

عکس (2-11) پله در منبر مساجد سید ، جامع عتیق ، حکیم39                                       

عکس (2-12) پله در منبر مساجد سید و حکیم39 

عکس (2-13) پله در منبر مسجد حکیم40  

عکس (2-14) نشیمن در منبر مساجد حکیم ، آقانور ، جامع عتیق و سید40

عکس (2-15) نقاشی گره ده تند در نشیمن منبر مسجد جامع عتیق41          

عکس (2-16) نشیمن در منبرهای مساجد حکیم و جامع عتیق41   

عکس (2-17) تزئین خوشنویسی و گره روی دسته صندلی در منبر مسجد حکیم42

عکس (2-18) تزئینات قطاربندی و گره چینی بر روی دسته صندلی42                 

در منبر مسجد جامع

عکس (2-19) نرده یا طارمی در منبر دوم و اول مسجد جامع عتیق و حکیم43

  

 

توضیحات بیشتر و دانلود

بررسی نقوش و معماری مساجد قدیمی ایران و مقایسه آنها با هم

نقوش و معماری مساجد قدیمی ایران و مقایسه آنها با هم

هدف از پایان نامه بررسی نقوش و معماری مساجد قدیمی ایران و مقایسه آنها با هم (مقایسه مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان) می بشد

مشخصات فایل

تعداد صفحات	139
حجم	2 کیلوبایت
فرمت فایل اصلی	doc
دسته بندی	معماری

توضیحات کامل

دانلود پایان نامه رشته معماری

نقوش و معماری مساجد قدیمی ایران و مقایسه آنها با هم

 

 

 

 

 

چکیده 

نقش متنوع و رنگارنگ کاشی کاری مساجد ایرانی، جز زیباترین و پرمعناترین عناصر به کار رفته در مساجد است. این نقوش پرمعنا هریک بر حسب شکل و محل قرار گیری دارای کارکرد و بار معنایی و رمزی متفاوت است. تکرار، ویژگی خاصی است که در میان عبادتگاه ها تنها در مسجد به این وسعت استفاده شده است و در عملکرد خود با روح اسلام و عبادت در آن ارتباط تنگاتنگ و مستقیم دارد. نقوش اسلامی که در نوع گردش اسلیمی و ختایی و نقوش هندسی جلوه گر شده است معمولاً از یک یا چند شکل منظم به دست می آید که در انحناها و دوایر قرار می گیرند و بر طبق اندازه های تکرار شونده به اشکال متفاوتی نمودار می شوند و به این صورت، تناسبات وابسته به آن نقش، در کل سطح گسترش طرح تکرار می شود.

حتی اگر پایه هندسی کار حذف شده باشد و تنها خطوط و شکل هایی که بر اساس آن ترسیم شده است باقی مانده باشد باز هم روح هم آهنگ و تکرار شونده آن محفوظ و نمایان است. این نقوش نیز جلوه ای قدسی در هماهنگی کامل با معماری بنای مسجد است و چنان احساس معنویت را به شخص حاضر در مسجد القا می کند. که گویی تمام ساختمان مسجد در ذره ذره نقوش و اشکال خود دائماً ذکر او می گویند و به همراه خود، عابد را از مقام خاکی به سیر در افلاک دعوت می کنند. این نقوش که نظم هندسی آن گویای عقلانی بودن آن است ضمن اینکه برای ره گذران زیبایی صوری ایجاد کرده. برای عابد، نقش دیگری ایفا می کند و او را از عالم تعلقات و کثرات به عالم وحدت و ماورای ظاهر رهنمون می کند. در اغلب نقوش اسلامی، نوشته، نقش کار ساز و مهمی ایفا می کند. خطوط نسخ وکوفی به سیال بودن آب زلال و به نرمی نسیم سحرگاهی در لابه لای نقوش یا روی آن ها می لغزند و آیات نور و اشارات قداست را بر آن ها می نگارند. هنرمند مسلمان از کثرات می گذرد تا به وحدت نایل آید. انتخاب نقوش هندسی، اسلیمی و ختایی و کم ترین استفاده از نقوش انسانی و وحدت این نقوش در یک نقطه، تاکیدی بر این کوشش است. طرح های هندسی که به نحو بارزی وحدت در کثرت و کثرت در وحدت را نمایش می دهد. همراه با نقوش اسلیمی که نقش ظاهری گیاهی دارند آن قدر از طبیعت دور می شوند که فضای معنوی خاصی را ابداع می نمایند که رجوع به عالم توحید دارد. تفکر توحیدی چون دیگر تفکرهای دینی در معماری مساجد، تجلی تام و تمام پیدا می کند.

رنگ نیز به خودی خود ظهور نمی یابد مگر اینکه بر نقش بنشیند آن گاه است که منشاء اثر می گردد و در فضا سازی دخالت می کند. سومین عنصر مهم فضاسازی معنوی مسجد،‌ نور است که رنگ نشسته بر نقش را ظاهر می گرداند و در فضاسازی نقشی بی بدیل ایفا می کند. همه رنگ های نشسته بر نقوش است که رنگ ها را ظاهر می گرداند و طیف رنگین از کم رنگ به پر رنگ و سایه روشن را می آفریند. بدین ترتیب، عمق میدان و وسعت دید، معنا و موجودیت می یابد.[89] در یک محیط، باید میان زیبایی و عملکرد ارتباط برقرار نمود. طراحی محیطی برای زیبا ساختن محیط بصری، آگاه کردن و ارتباط برقرارکردن به عنوان یک اهرم پر قدرت، به ایفای نقش می پردازد. این پیام باید در وهله اول، کاربردی بوده و بعد زیباشناسانه آن مراعات گردد. به عبارت دیگر،‌ در جهت زیبایی و مطلوب نمودن محیط تلاش صورت پذیرد.[90]

در معماری اسلامی ایران،‌ بدون شک جنبه های ساختمانی و نوآوری در فضاهای مساجد و ایجاد فضایی تازه در سیر تاریخی خود،‌ از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. یک معماری ایران در عناصر معماری همچون قوس ها، تاق بندی ها، گنبد و حتی مقرنس به عنوان یک تزیین حجمی و سه بعدی پیشتاز بوده و توانسته است این دستاوردها به دیگر سرزمین های اسلامی نشان دهد.[91] مسجد، محل تجلی مجموعه ای از هنرهایی است که مصداق مسلم هنر شهودی است. بعبارت دیگر، در مساجد نه تنها دین با هنر ملاقات می کند بلکه مهم ترین نمودهای هنر اسلامی،‌ معماری مساجد و ویژگی های بارز آن است. مجموعه ای از جلوه های هنری را می توان در مساجد مشاهده نمود که از آن باید به هنر پرستشگاهی یا هنر قدسی یاد کرد. این جلوه های هنری عبارتند از معماری،‌ گچبری،‌ آجرکاری، کاشی کاری، مقرنس کاری،‌ خوشنویسی، فضاآرایی و... در طول نسل ها و قرون متمادی،‌ پاکترین و امن ترین ملجاء برای هنر اسلامی، مساجد بوده است.

از آنجا که هنر با نماد آمیخته است و نمادها ماهیت و جوهر هنر را تشکیل می دهند. لذا مجموعه هایی که از هنر در خدمت مسجد قرار گرفته، فراوان بوده و دارای پیامی معنادار می باشد. در هنر معماری مساجد، خطوط عمودی، افقی و منحنی، دارای معنای بلندی می باشند. ساخت گنبد، محراب، گلدسته ها، ستون ها،‌ منبر،‌ مقرنس ها نیز پیامی را به مخاطب القا می نماید. هنر اسلامی نه تنها در مسجد بلکه در متن زندگی مردم جریان یافته و در طول قرون متمادی، محیطی را فراهم آورده. که در آن مسلمین با به یاد داشتن خداوند و با عنایت و تامل در باب زیبایی که نهایتاً فقط ناشی از خداوند است که به مفهومی مطلق و زیبا منتهی می شود کار هنری انجام می دهند.[92] معماری مسجد بدنبال الهام از مفاهیم کلام الهی و روایی است، تا فضایی ایجاد بکند که عالم ملکوت (عالم معنا) و عالم ناسوت (عالم صورت، ملک و طبیعت) را به هم قرین سازد و فضای روحانی واحدی را خلق کند. چه گنبد، مناره، محراب و طاق در فرم ها و چه کتیبه ها و کاشی کاری ها و گچبری ها و کاربندی ها همگی به یک محور و نهایت منتهی به یک نقطه می شوند. نقوش، اشکال و رنگ ها در معماری نشانه بارزی برای القای معانی پنهان هستند. مخاطب از طریق حضور در فضای معماری به درک شهودی آن معانی نایل می شود.[93]

 

هدف از این پایان نامه  بررسی نقوش و معماری مساجد قدیمی ایران و مقایسه آنها با هم ( مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان ) می باشد.

 

 

 

کلید واژه:

مقایسه تطبیقی

نقوش مسجد کبود تبریز

نقوش مسجد شیخ الله اصفهان

 

 

 

 

 تعریف مساله

تداوم در نقوش معماری ایرانی یک روند چند هزار ساله داشت که در هر دوره بر طبق مذهب و دین و نوع مصالح ساختمان دچار تحولاتی می شد. ولی در کل نمادهای کهن باستان و باستانی ایرانی تکرار می شد.با ظهور مکتب تیموری و گسترش کاشی کاری در معماری این روند در دوره صفوی به نقطه اوج خود رسید. ولی دوره صفوی هم مثل سایر دوران ایران در زمینه هنر و معماری در ادامه دوران قبل از خود بود. که در این بین معماری دوره قره قویونلو (مکتب آذری) در زمینه تزیینات بیشترین تاثیر را در معماری صفوی گذاشت. در این بین شباهت های بسیاری در کاشی کاری های مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله می توان شاهد بود.

 

مسجد شیخ لطف الله به عنوان گنجینه ای از تزیینات معماری در زمینه های مختلف تزیینی خط، نقوش گیاهی و هندسی و همچنین قاب بندی که در نقوش صورت می گرفت تحت تاثیر مسجد کبود بوده است. با توجه به ریشه آذربایجانی خاندان صفوی می توان گفت همانطور که قدرت گیری خاندان صفوی از آذربایجان شروع و در اصفهان به اوج رسید. در زمینه معماری نیز مکتب آذری (مسجد کبود) را در اصفهان در قالب شیخ لطف الله به اوج رساندند.

 

با توجه به تداوم نقوش در تزیینات معماری لزوم توجه به تزیینات معماری در دوره قره قویونلو به عنوان یک پل ارتباطی بین معماری تیموری و معماری صفوی مهم به نظر می رسد که همیشه نادیده گرفته می شود. عناصر و نقش مایه های تزیینی بدیع و غنی مسجدکبود و مسجد شیخ لطف الله عاملی گردیده که هریک از این بناها در زمان خویش به شاهکار هنری دوره تاریخی خود مبدل شوند. به همین جهت توجه و مطالعه ی بصری نقوش این دو مکان که براساس هندسه و تناسبات طراحی شده این امکان را می دهد. با بررسی و بهره گرفتن از نقوش آثاری را خلق نمود که دارای ویژگی های سنتی و مذهبی باشد. با پدید آوردن چنین آثاری می توان بیشترین ارتباط را با مردم برقرار کرد که در برگیرنده صنایع هنری و دوران اسلامی ایران باشد.

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

چکیده

فهرست مطالب

فصل اول: معرفی بنای مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

3-1 تاریخچه تبریز.26

3-2 شیوه معماری آذری.27

3-2-1 بناهای سبک آذری.28

3-3 مختصری از دولت قره قویونلو.29

3-4 نقش دولت قره قویونلو در تاریخ هنر ایران.31

3-5 معماری در دوره قره قویونلو.32

3-6 مسجد کبود.33 

3-7 بررسی نقوش مسجد کبود تبریز36

3-8 تاریخچه اصفهان68  

3-9 شیوه معماری اصفهانی.68  

3-9-1 بناهای سبک اصفهانی.68

3- 10 مختصری از دولت صفوی70

3-11 نقش دولت صفوی در تاریخ هنر72

3-12معماری در دوره صفوی73

3-13 مسجد شیخ لطف الله.74

3-14 بررسی نقوش مسجد شیخ لطف الله اصفهان. 77

 

فصل دوم: مقایسه تطبیقی مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله 

4-1 مقایسه تطبیقی نقوش مسجد کبود تبریز و شیخ لطف الله اصفهان.106

4-2 مقایسه تطبیقی طراحی و مصالح.108

4-2-1 کاشی کاری108

4-2-2 خط و خوشنویسی.109

4-2-3 آجر110

4-2-4 سنگ.111

4-2-5 معماری و پلان.112

4-3 شباهت ها و تقاوت های نقوش.113 

4-3-1 اسلیمی دهن اژدری.113

4-3-2 اسلیمی ماری.113

4-3-3 اسلیمی برگی.113

4-3-4 اسلیمی خرطومی114

4-3-5 چنگ یا پیچک.115 

4-3-6 یایه اسلیمی و سراسلیمی.116 

4-3-7 برگ.116 

4-3-8  برگ مو121 

4-3-9 غنچه.121 

4-3-10 گل های گرد.126 

4-3-11 گلبرگ.126

4-3-12 گل های شاه عباسی.130

4-3-13 گل های خاص مسجد کبود .134

4-3-14 ترنج.134

4-3-15 قاب135

4-3-16 حاشیه135 

4-3-17 گره چینی. 136

نتیجه گیری و پیشنهادات166

 

منابع

 

فهرست تصاویر

5-277 آرم نوشتاری. (منبع: برگرفته از سایت/www.persianGFX.com)174

5-278 آرم شمایلی. (منبع: برگرفته از سایت/www.persianGFX.com).174

5-279 آرم شمایلی-نمادین. (منبع: برگرفته از سایت/www.persianGFX.com)174

4-1 پلان مسجد شیخ لطف الله اصفهان(منبع:سایت میراث فرهنگی www.Isfahan cht.ir )111

4-2 پلان مسجد کبود تبریز(منبع:سایت میراث فرهنگی www.Isfahancht.ir)111

شکل3-1تا شکل4-263 136-36

تصویر3-29تا تصویر4-304 136-36

طرحهای6- 1 تا 6– 16189-186

 

 

فهرست جداول

جدول شماره 1. اسلیمی دهن اژدری. . 137

جدول شماره 2. اسلیمی ماری138

جدول شماره 3. اسلیمی برگی. .138

جدول شماره 4. اسلیمی خرطومی.139

جدول شماره 5. چنگ یا پیچک.142

جدول شماره 6. پایه اسلیمی.143

جدول شماره 7. برگ. .147

جدول شماره 8. برگ مو149

جدول شماره 9. غنچه151

جدول شماره 10. گل های گرد154

جدول شماره 11. گل های شاه عباسی.159

جدول شماره 12. گل های مخصوص مسجد کبود تبریز161

جدول شماره 13. ترنج. .162

جدول شماره 14. قاب 163

جدول شماره 15. حاشیه. . 165

جدول شماره 16. گره چینی.165

 

 

توضیحات بیشتر و دانلود

پروژه مقایسه معماری مساجد بلوچستان ایران با مساجد دوره تیموریان هند

مقایسه معماری مساجد بلوچستان ایران با مساجد دوره تیموریان هند

هدف از این مقاله مقایسه معماری مساجد بلوچستان ایران با مساجد دوره ی تیموریان هند می باشد

مشخصات فایل

تعداد صفحات	18
حجم	1 کیلوبایت
فرمت فایل اصلی	doc
دسته بندی	معماری

توضیحات کامل

دانلود مقاله رشته معماری

مقایسه معماری مساجد بلوچستان ایران با مساجد دوره ی تیموریان هند

 

 

 

 

چکیده

مقاله ی حاضر، حاصل برنامه ای پژوهشی (میدانی، کتابخانه ای) است که با نگرشی کلی، به مساجد بلوچستان می پردازد. جایگاه بلوچستان در مطالعات هنر اسلامی ایران تاکنون، ناشناخته مانده است. مساجد بلوچستان دارای شاخصه های هنری زیادی در زمینه ی معماری، عناصر و تزئینات وابسته است. بیشتر مساجد شناسایی شده، دارای عظمت و شکوه چندانی نیستند و از نظر قدمت نیز، اکثر آن ها متعلق به سده-های متأخّر دوره اسلامی هستند؛ اما شاخصه هایی ارزشمند از نظر معماری و تزئینی دارند؛ این ویژگی ها عملاً نشانگر فرهنگ خاص بلوچستان هستند. مطالعه دقیق تر این شاخصه های هنری در معماری اماکن مذهبی، تأثیر پذیری آن ها را از مناطق همجوار شرقی، به خصوص شبه قاره ی هند در دوره ی تیموریان بزرگ، روشن می کند. از سوی دیگر، این شاخصه ها تحت تأثیر فرهنگ و معماری فلات مرکزی ایران نیز بوده است. در این مقاله تلاش شده تا با بیان اشتراکات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی میان دو منطقه (بلوچستان ایران و شبه قاره هند)، چگونگی تأثیر پذیری این آثار در تزیینات و برخی از عناصر معماری همچون گنبد و مناره بررسی شود.

 

 

کلیدواژه ها:

مسجد

معماری

بلوچستان

ایران

شبه قاره ی هند

 

 

 

مقدمه

بلوچستان از مناطق بسیار مهم ایران از نظر فرهنگی و باستان شناسی است که با وجود مطالعات سال های اخیر، هنوز بسیاری از عناصرآن ناشناخته باقی مانده است. شاید  بتوان دلایل عدم شناخت این منطقه را، اطلاعات ناکافی از زمینه های تمدنی آن، دوری از مرکز و  عدم انجام مطالعات گسترده ی علمی و... برشمرد. مطالعاتی که اخیراً به وسیله ی مراکز علمی و دانشگاهی منطقه انجام شده، تا حدودی به معرفی و شناخت آثار و بناهای بلوچستان کمک کرده است؛ هرچند همچنان جای تلاش بیشتر، به ویژه در زمینه ی مطالعات باستان شناختی، وجود دارد. اگرچه در تحقیقات به ارتباطات و مشابهت های فرهنگی و تجاری بین مناطق جنوب شرق ایران و بخش هایی از شبه قاره هند از جمله  دره ی سند، در هزاره های قبل از اسلام(با توجه به مطالعات باستان شناختی) اشاره شده است، این نوشتار سعی دارد که به چگونگی مشابهت-های فرهنگی در دوره ی اسلامی(در سده های متأخّر) با تکیه بر مساجد و عناصر وابسته به آن ها، و به شیوه ی میدانی و هم واکاوی منابع معتبر مکتوب و داده های باستان شناختی  بپردازد.

 

 در نخستین گام، پس از مشاهده ی برخی از مساجد معروف بلوچستان، تشابهات این مساجد با نمونه های مهم و بزرگ سرزمین های شرقی ایران به خصوص شبه قاره ی هند، ضرورت افزودن به جامعه ی آماری تحقیق را برای رسیدن به نتیجه ی بهتر در رابطه با سؤال اصلی تحقیق یعنی ریشه یابی عناصر وابسته به معماری مساجد بلوچستان و برهمکنش آن ها در سرزمین های همجوار شرقی، مشخص کرد و همین انگیزه باعث شد مساجد بیشتری در بلوچستان مطالعه شوند. برای این منظور نمونه های مورد مطالعه از مناطق ساحلی دریای عمان، بخش های مرکزی مانند نیکشهر و ایرانشهر وهمچنین نمونه های اندکی از مناطق شمالی بلوچستان انتخاب شد.

 

 

 

 

فهرست مطالب

چکیده

کلیدواژه ها

پیشینه ی تحقیق

معماری مساجد بلوچستان و تقسیمات آن

نگاهی اجمالی به وضعیت طبیعی وجغرافیایی بلوچستان

تنوع مساجد مورد مطالعه از نظر پلان

تزئینات در معماری مساجد بلوچستان

تیموریان هند و سبک معماری

مقایسه ی سبکی و ریشه یابی برخی از عناصر تزئینی

مناره های مساجد بلوچستان از نظر فرم

شیوه ی ساخت گنبد  

مراجع

نتیجه

 

توضیحات بیشتر و دانلود

پروژه مقایسه تطبیقی مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

مقایسه تطبیقی مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

در این پژوهش مقایسه تطبیقی نقوش گردنه مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان می باشد

مشخصات فایل

تعداد صفحات	60
حجم	2 کیلوبایت
فرمت فایل اصلی	doc
دسته بندی	معماری

توضیحات کامل

دانلود پژوهش رشته معماری

مقایسه تطبیقی مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

 

 

 

*** این پژوهش با بیش از 100 منبع و در قالب 60 صفحه ورد بصورت جامع و کامل و برای اولین بار در اینترنت ارائه شده است.

 

 

چکیده 

تداوم در نقوش معماری ایرانی یک روند چند هزار ساله داشت که در هر دوره بر طبق مذهب و دین و نوع مصالح ساختمان دچار تحولاتی می شد. ولی در کل نمادهای کهن باستان و باستانی ایرانی تکرار می شد.با ظهور مکتب تیموری و گسترش کاشی کاری در معماری این روند در دوره صفوی به نقطه اوج خود رسید. ولی دوره صفوی هم مثل سایر دوران ایران در زمینه هنر و معماری در ادامه دوران قبل از خود بود. که در این بین معماری دوره قره قویونلو (مکتب آذری) در زمینه تزیینات بیشترین تاثیر را در معماری صفوی گذاشت. در این بین شباهت های بسیاری در کاشی کاری های مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله می توان شاهد بود.

مسجد شیخ لطف الله به عنوان گنجینه ای از تزیینات معماری در زمینه های مختلف تزیینی خط، نقوش گیاهی و هندسی و همچنین قاب بندی که در نقوش صورت می گرفت تحت تاثیر مسجد کبود بوده است. با توجه به ریشه آذربایجانی خاندان صفوی می توان گفت همانطور که قدرت گیری خاندان صفوی از آذربایجان شروع و در اصفهان به اوج رسید. در زمینه معماری نیز مکتب آذری (مسجد کبود) را در اصفهان در قالب شیخ لطف الله به اوج رساندند.

 

با توجه به تداوم نقوش در تزیینات معماری لزوم توجه به تزیینات معماری در دوره قره قویونلو به عنوان یک پل ارتباطی بین معماری تیموری و معماری صفوی مهم به نظر می رسد که همیشه نادیده گرفته می شود. عناصر و نقش مایه های تزیینی بدیع و غنی مسجدکبود و مسجد شیخ لطف الله عاملی گردیده که هریک از این بناها در زمان خویش به شاهکار هنری دوره تاریخی خود مبدل شوند. به همین جهت توجه و مطالعه ی بصری نقوش این دو مکان که براساس هندسه و تناسبات طراحی شده این امکان را می دهد. با بررسی و بهره گرفتن از نقوش آثاری را خلق نمود که دارای ویژگی های سنتی و مذهبی باشد. با پدید آوردن چنین آثاری می توان بیشترین ارتباط را با مردم برقرار کرد که در برگیرنده صنایع هنری و دوران اسلامی ایران باشد.

 

 

هدف از این پایان نامه مقایسه تطبیقی نقوش گردنه مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان می باشد.

 

 

 

کلید واژه:

مقایسه تطبیقی

نقوش مسجد کبود تبریز

نقوش مسجد شیخ الله اصفهان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

چکیده

فهرست مطالب

 

 مقایسه تطبیقی مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله 

4-1 مقایسه تطبیقی نقوش مسجد کبود تبریز و شیخ لطف الله اصفهان.

4-2 مقایسه تطبیقی طراحی و مصالح.

4-2-1 کاشی کاری

4-2-2 خط و خوشنویسی.

4-2-3 آجر

4-2-4 سنگ.

4-2-5 معماری و پلان.

4-3 شباهت ها و تقاوت های نقوش. 

4-3-1 اسلیمی دهن اژدری.

4-3-2 اسلیمی ماری

4-3-3 اسلیمی برگی.

4-3-4 اسلیمی خرطومی

4-3-5 چنگ یا پیچک.

4-3-6 یایه اسلیمی و سراسلیمی.

4-3-7 برگ.

4-3-8  برگ مو

4-3-9 غنچه.

4-3-10 گل های گرد.1

4-3-11 گلبرگ.

4-3-12 گل های شاه عباسی.

4-3-13 گل های خاص مسجد کبود .

4-3-14 ترنج.

4-3-15 قاب

4-3-16 حاشیه

4-3-17 گره چینی. 

نتیجه گیری و پیشنهادات

 

منابع

 

 

توضیحات بیشتر و دانلود

پروژه بررسی نقوش و معماری مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

بررسی نقوش و معماری مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

هدف از این پژوهش بررسی نقوش و معماری مسجد کبود تبریز و مسجد شیخ لطف الله اصفهان می باشد

مشخصات فایل

تعداد صفحات	97
حجم	424 بایت
فرمت فایل اصلی	doc
دسته بندی	معماری

توضیحات کامل

دانلود پژوهش رشته معماری

بررسی نقوش و معماری مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

 

 

 

*** این پژوهش با بیش از 100 منبع و در قالب 97 صفحه ورد بصورت جامع و کامل و برای اولین بار در اینترنت ارائه شده است.

 

 

 

چکیده 

تداوم در نقوش معماری ایرانی یک روند چند هزار ساله داشت که در هر دوره بر طبق مذهب و دین و نوع مصالح ساختمان دچار تحولاتی می شد. ولی در کل نمادهای کهن باستان و باستانی ایرانی تکرار می شد.با ظهور مکتب تیموری و گسترش کاشی کاری در معماری این روند در دوره صفوی به نقطه اوج خود رسید. ولی دوره صفوی هم مثل سایر دوران ایران در زمینه هنر و معماری در ادامه دوران قبل از خود بود. که در این بین معماری دوره قره قویونلو (مکتب آذری) در زمینه تزیینات بیشترین تاثیر را در معماری صفوی گذاشت. در این بین شباهت های بسیاری در کاشی کاری های مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله می توان شاهد بود.

مسجد شیخ لطف الله به عنوان گنجینه ای از تزیینات معماری در زمینه های مختلف تزیینی خط، نقوش گیاهی و هندسی و همچنین قاب بندی که در نقوش صورت می گرفت تحت تاثیر مسجد کبود بوده است. با توجه به ریشه آذربایجانی خاندان صفوی می توان گفت همانطور که قدرت گیری خاندان صفوی از آذربایجان شروع و در اصفهان به اوج رسید. در زمینه معماری نیز مکتب آذری (مسجد کبود) را در اصفهان در قالب شیخ لطف الله به اوج رساندند.

 

با توجه به تداوم نقوش در تزیینات معماری لزوم توجه به تزیینات معماری در دوره قره قویونلو به عنوان یک پل ارتباطی بین معماری تیموری و معماری صفوی مهم به نظر می رسد که همیشه نادیده گرفته می شود. عناصر و نقش مایه های تزیینی بدیع و غنی مسجدکبود و مسجد شیخ لطف الله عاملی گردیده که هریک از این بناها در زمان خویش به شاهکار هنری دوره تاریخی خود مبدل شوند. به همین جهت توجه و مطالعه ی بصری نقوش این دو مکان که براساس هندسه و تناسبات طراحی شده این امکان را می دهد. با بررسی و بهره گرفتن از نقوش آثاری را خلق نمود که دارای ویژگی های سنتی و مذهبی باشد. با پدید آوردن چنین آثاری می توان بیشترین ارتباط را با مردم برقرار کرد که در برگیرنده صنایع هنری و دوران اسلامی ایران باشد.

 

 

 

کلید واژه:

نقوش مسجد کبود تبریز

نقوش مسجد شیخ الله اصفهان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

چکیده

فهرست مطالب

 

معرفی بنای مسجد کبود و مسجد شیخ لطف الله

3-1 تاریخچه تبریز.26

3-2 شیوه معماری آذری.27

3-2-1 بناهای سبک آذری.28

3-3 مختصری از دولت قره قویونلو.29

3-4 نقش دولت قره قویونلو در تاریخ هنر ایران.31

3-5 معماری در دوره قره قویونلو.32

3-6 مسجد کبود.33 

3-7 بررسی نقوش مسجد کبود تبریز36

3-8 تاریخچه اصفهان68  

3-9 شیوه معماری اصفهانی.68  

3-9-1 بناهای سبک اصفهانی.68

3- 10 مختصری از دولت صفوی70

3-11 نقش دولت صفوی در تاریخ هنر72

3-12معماری در دوره صفوی73

3-13 مسجد شیخ لطف الله.74

3-14 بررسی نقوش مسجد شیخ لطف الله اصفهان. 77

 

منابع

 

توضیحات بیشتر و دانلود

شیوه معماری آذری,